Życie codzienne w cieniu granicy: doświadczenie kobiet w regionie podzielonym na pół. Śląsk Cieszyński.

PL

Historia lokalne i dzieje życia codziennego rzadko są przedmiotem szkolnej edukacji. Młodzież uczona jest historii państwa i narodu z perspektywy głównych wydarzeń politycznych. Edukacja szkolna nie zapewnia podstaw wiedzy na temat specyfiki  dziejów regionu. Proponujemy spojrzenie odmienne – z perspektywy peryferii. Śląsk Cieszyński, niegdyś jednolity region, w 1920 roku został podzielony pomiędzy Polskę i Czechosłowację (obecnie Republikę Czeską). Projekt koncentruje się na codziennym życiu kobiet na Śląsku Cieszyńskim po obu stronach polsko-czeskiej granicy, zwłaszcza w okresie II wojny światowej i latach panowania systemu komunistycznego. Granica państwowa spowodowała nie tylko skutki w infrastrukturze i gospodarce, ale także w życiu społecznym. Więzi rodzinne i towarzyskie, które łączyły Ślązaków Cieszyńskich mieszkających po obu stronach Olzy, uległy atrofii. Młode pokolenie nie zdaje sobie sprawy, że kraj ten w przeszłości stanowił jeden organizm o unikalnej kulturze. Jej główne wyznaczniki to ciekawy folklor, ważna rola języka: cieszyńskiej śląszczyzny, a także wielowyznaniowość. Projekt chce odnaleźć wspólne śląsko-cieszyńskie kulturowe jądro, które istnieje po obu stronach granicy i ujawnia się w życiu codziennym i doświadczeniach zwykłych ludzi, którzy pamiętają czasy II wojny światowej i okres komunistyczny. Będzie poszukiwał odpowiedzi na następujące pytania: Jak wielka polityka oddziałuje na życie zwykłych ludzi? Czym była i jest dla nich granica? Jak sobie z tym radzą? Żeby odpowiedzieć na te pytania użyjemy innowacyjnej metodologii: wideo-wywiady historii mówionej prowadzone po obu stronach granicy z lokalnymi mieszkańcami, głównie kobietami – są one bowiem głębiej zakorzenione w codzienności, a ich perspektywa historyczna jest odmienna niż mężczyzn, którzy koncentrują się bardziej na aspektach polityczno-militarnych. Nawiązany zostanie dialog międzypokoleniowy pomiędzy badaczami a respondentkami, a w dalszym etapie działań projektu – także uczniami szkół ponadpodstawowych w regionie.


EN